Czy dopłaty do domów energooszczędnych NF40 oraz domów pasywnych NF15 są opłacalne?

Oferowane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska dopłaty do nowobudowanych domów o standardzie energooszczędnym lub pasywnym to krok w bardzo dobrym kierunku. Jest to niewątpliwie  zachęta dla inwestorów do dbałości o wysoki standard budowanego obiektu i stosowanie w nim najnowszych rozwiązań energooszczędnych. Na pierwszy rzut oka oczywiście oferowane kwoty dotacji wydają się bardzo wysokie. Dla budynków energooszczędnych o zapotrzebowaniu na energię grzewczą poniżej 40 kWh/m²*rok, dotacja NF40 wynosi bowiem 30 000,00 zł brutto. Z kolei dla budynków pasywnych o zapotrzebowaniu na energię grzewczą poniżej 15 kWh/m²*rok, dotacja NF15 wynosi 50 000,00 zł. Nikt chyba nie zakwestionuje, że kwota ta pozwoli na sfinansowanie całości lub przynajmniej części instalacji grzewczych budynku, aczkolwiek czy biorąc pod uwagę całość budowy i koniecznych do przeprowadzenia  procedur opłaca się o to walczyć?

Na początku trzeba zaznaczyć, że niezależnie od wysokości dotacji, każdy inwestor powinien dążyć do jak największego obniżenia zapotrzebowania na ciepło nie tylko ze względu na możliwość otrzymania dotacji, ale ze względu na zapewnienie sobie możliwie najniższych rachunków za ogrzewanie. Niestety taki mamy klimat, że z instalacji grzewczej niestety nie możemy całkowicie zrezygnować. Rachunki za ogrzewanie będą nam więc towarzyszyć do końca życia. Jeżeli decydujemy się na budowę postarajmy się zainwestować we wszystko możliwe co zapewni nam niewielki odpływ gotówki z naszej emerytury na konieczne do opłacenia ogrzewanie. Jeżeli postawimy sobie takie założenie na samym początku, zdobycie dotacji będzie dla nas nagrodą, a nie celem samym w sobie do którego dążymy angażując w to wszystkie swoje siły, nadszarpane nerwy oraz pieniądze.

 Przy analizie dotacji NF40 oraz NF15 trzeba również wyraźnie zaznaczyć, że między domem energooszczędnym, a domem pasywnym jest wbrew pozorom bardzo duża różnica. O ile dom energooszczędny (EUco ≤ 40 kWh/m²*rok) jest otrzymać stosunkowo łatwo (poprzez dobór sposób montażu odpowiednio grubej izolacji przegród zewnętrznych i zestawu instalacji), to dojście do standardu domu pasywnego (EUco ≤ 15 kWh/m²*rok) jest dodatkowo obarczone wieloma przeszkodami, niekoniecznie związanymi z samą konstrukcją budynku.

W niniejszym artykule pragnę przedstawić właśnie te wszystkie dodatkowe czynności, procedury i elementy, które wyróżniają dom nawet wysoce energooszczędny od budynku pasywnego.

Pierwszą różnicą jest rodzaj projektu. W przypadku budynku NF40 możemy zdecydować się na projekt typowy, który spełnia wymogi uzyskania dotacji. Natomiast dom pasywny NF15 będzie wymagał projektu indywidualnego. Może świadczyć o tym fakt, że wiele pracowni projektowych oferuje  swoje typówki w standardzie NF40, natomiast nie spotyka się praktycznie projektów gotowych domów pasywnych NF15. Te nieliczne, które są na rynku, tak naprawdę są obliczane dla najlepszych, najbardziej optymalnych warunków działki i postawione na naszej działce z pewnością nie będą projektami pasywnymi, a jedynie wysoce energooszczędnymi – będą musiały być bowiem zweryfikowane i obliczone na nowo z uwzględnieniem warunków panujących lokalnie.

Drugą różnicą są tak zwane obliczenia pasywności. W przypadku domów wysoce energooszczędnych NF40 nie są one wymagane. Ich standard  energooszczędny jest obliczany za pomocą standardowo dostępnych programów do analizy termicznej budynku zazwyczaj już po zakończeniu projektu budowlanego. W przypadku projektowania budynku pasywnego, proces tworzenia architektonicznego jest całkowicie podporządkowany poprzedzającym go szczegółowym obliczeniom pasywności za pośrednictwem specjalistycznych programów do weryfikacji procesu projektowego np. PHPP. Zanim powstanie ostateczny wygląd (architektura) budynku, jego wstępna koncepcja jest szczegółowo analizowana i dokańczana ściśle według zaleceń programu weryfikacyjnego. Architekt musi całkowicie podporządkować się wynikom analizy programu i weryfikować swój projekt systematycznie, aż do jego zakończenia. Koszt realizacji takich badań pasywności i weryfikacji projektu jest dość znaczny i trzeba się z nim liczyć wyłącznie wtedy, kiedy chcemy osiągnąć ściśle standard domu pasywnego.

Kolejną rzeczą konieczną przy budowie budynku pasywnego (NF15) są testy szczelności, które w przypadku budynków „prawie pasywnych” i wysoce energooszczędnych możemy, ale nie musimy przeprowadzać. W przypadku standardu domu ściśle pasywnego (NF15) będzie to z pewnością konieczne, ponieważ każda nieszczelność konstrukcji będzie bardzo negatywnie wpływać na parametry cieplne budynku. Chcąc dojść do tak niskiego poziomu zapotrzebowania na ciepło (EUco ≤ 15 kWh/m²*rok) będziemy musieli uszczelniać konstrukcję wielokrotnie, eliminując każdą najmniejszą szczelinę. Koszt pojedynczego testu szczelności jest również bardzo kosztowny, zwłaszcza jeżeli będziemy musieli go wykonać kilkakrotnie.

	Dom wysoce energooszczędny NF40	Dom pasywny NF15
Projekt budowlany:	Projekt typowy NF40 ok. 4 410,00 zł brutto	Projekt indywidualny: - projekt architektoniczny; - projekt konstrukcyjny; - projekt instalacji sanitarnych; - projekt instalacji elektrycznych; - projekt wentylacji mechanicznej z rekuperacją; ok. 10 000,00 zł brutto
Zagospodarowanie na działce:	Adaptacja projektu do działki (podpisy projektantów) wraz z ewentualnym projektem GWC  ok. 4 000,00 zł brutto	Projekt zagospodarowania terenu wraz z ewentualnym projektem GWC ok. 2 000,00 zł brutto
Obliczenia pasywności PHPP oraz weryfikacja projektu.	NIE POTRZEBNE	ok. 3000,00 zł brutto
Testy szczelności.	OPCJONALNIE	2 x 3000,00 zł brutto = 6 000,00 zł brutto
Koszt weryfikatora NFOŚiGW.	ok. 4 000,00 zł brutto	ok. 4 000,00 zł brutto
RAZEM	12 410,00 zł brutto	25 000,00 zł brutto

Jak widać na powyższym zestawieniu, różnica pomiędzy otrzymaniem standardu NF40 a NF15,  w samych procedurach projektowych i weryfikacyjnych wyniesie ponad 12 tysięcy złotych. Trzeba jednak do tego dołożyć koszt droższych materiałów budowlanych do domu o standardzie pasywnym (lepsze okna, więcej ocieplenia itp.), których parametry ściśle określają wymogi kwalifikujące dany wniosek do dofinansowania. Oznacza to, że przy budowie domu „ściśle” pasywnego musimy stosować materiały o najlepszych parametrach cieplnych, których cena oczywiście jest odpowiednio wyższa od tych materiałów wystarczających dla domu wysoce energooszczędnego.

Wniosek z powyższych rozważań niesie się jeden. Decyzja o budowie domu wysoce energooszczędnego lub pasywnego nie powinna być podjęta tylko ze względu na ewentualną możliwość uzyskania dofinasowania. Starajmy się wybudować dom o jak najwyższym stopniu energooszczędności ze względu na duże, dożywotnie oszczędności na ogrzewaniu, komforcie cieplnym mieszkańców i zdrowiu. Jeżeli chcemy jak najszybciej wybudować swój dom i liczymy się z każdym groszem przeznaczonym na inwestycje, starajmy się w pierwszej kolejności celować w standard energooszczędny NF40, który jest stosunkowo łatwo uzyskać docieplając nasz budynek i stosując wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. Będziemy wówczas mieli fantastyczną satysfakcję z tego, że zapewniliśmy sobie i swojej rodzinie bezpieczeństwo finansowe związane z niskimi rachunkami za ogrzewanie oraz niewątpliwy komfort cieplny.

Z kolei jeżeli mamy więcej pieniędzy i czasu na budowę, mamy czas na konsultację z projektantami i rzeczoznawcami, możemy precyzyjnie kontrolować pracę wykonawców (co jest w sumie najważniejsze przy budynku pasywnym), to możemy krok po kroku otrzymywać standard pasywny. Budowa domu „ściśle” pasywnego wymaga bowiem od inwestora również pasji do tematu i bardzo dużego zaangażowania w budowę. Budowę domu pasywnego można porównać do renowacji drogocennego, rzadkiego egzemplarza zabytkowego samochodu, który wymaga na początku sporych nakładów na zakup kosztownych elementów składowych, ale za to potem cieszy, wyróżnia się spośród innych i przynosi same korzyści użytkownikom. Jeżeli w pierwszej kolejności pomyślimy o tych końcowych korzyściach które przyniesie nam użytkowanie domu pasywnego (podobnie jak użytkowanie unikalnego samochodu po renowacji), wówczas uzyskanie dotacji będzie dla nas swoistą nagrodą, a nie celem samym w sobie.