Jaki projekt na dom pasywny? Gotowy czy indywidualny?

 

Fot. projekt domu wysoce energooszczędnego Dom Aleksandra - BAUTAM Projekt.

Dobrze sporządzony projekt budowlany jest podstawą przy budowie domu pasywnego lub wysoce energooszczędnego. Wielu Inwestorów chciałoby wybudować jak najcieplejszy dom, ale ignorując przy tym powagę projektu budowlanego. Podobnie jak przy budowie każdego innego budynku, polscy Inwestorzy zaczynają szukać odpowiednich rozwiązań wśród projektów typowych. Polska jest pod tym względem w czołówce światowej. Nigdzie indziej nie ma tak silnie rozwiniętego rynku projektów typowych, których w Polsce można wyliczyć już ponad kilkanaście tysięcy. Jest to z pewnością spowodowane bardzo skomplikowanymi procedurami uzyskania pozwolenia na budowę i wymaganym, „bardzo przerośniętym” zakresem dokumentacji projektowej w Polsce.

Gdybyśmy budowali dom pasywny we Francji, Anglii czy w Skandynawii, bez mrugnięcia oka moglibyśmy wybrać jakiś gotowy projekt typowy lub koncepcję domu pasywnego ze wstępnie założonymi parametrami cieplnymi, na podstawie której otrzymalibyśmy pozwolenie na budowę. Szczegółowość dokumentacji jest tam o wiele mniejsza niż w projektach polskich, a odpowiedzialność za szczegóły uszczelnienia, ocieplenia i końcowy wynik energooszczędności jest przerzucany na wykonawcę. To on odpowiada za ostateczny poziom zapotrzebowania budynku na energię grzewczą. Wszystkie szczegóły konstrukcji, jej uszczelnienia i ocieplenia uzgadnia się na budowie, a końcowym dowodem na energooszczędność jest świadectwo energetyczne realizowane nie na podstawie projektu, tak jak jest to w Polsce, ale w wyniku badań rzeczywistej konstrukcji.

W Polsce, poziom energooszczędności budynku oczywiście również zależy od wykonawcy, ale olbrzymia część odpowiedzialności spoczywa na projektancie. Zakres wymaganej przez polskie przepisy dokumentacji jest bardzo duży, a poziom energooszczędności budynku określa projektowana charakterystyka energetyczna będąca integralną częścią projektu budowlanego.

Zastanawiając się nad projektem typowym lub indywidualnym musimy zadać sobie podstawowe pytanie, czy zależy nam ściśle na domu pasywnym, czy na budynku wysoce energooszczędnym („prawie pasywnym”). „Prawie” robi bowiem wielką różnicę, również w tej kwestii.

Jeżeli zależy nam na budynku ściśle pasywnym o zapotrzebowaniu na ciepło poniżej 15 kWh/m2/rok, zdecydowanie powinniśmy przemyśleć sporządzenie projektu indywidualnego. Projektant musi bowiem jeszcze przed zakończeniem koncepcji architektonicznej wykonać (lub zlecić wykonanie) szeregu obliczeń pasywności, które zdeterminują defacto ostateczny wygląd budynku. Obliczenia te bardzo precyzyjnie biorą pod uwagę charakter miejsca inwestycji, jego nasłonecznienie, zacienienie, pobliskie drzewa i zabudowania, ekspozycję i ukształtowanie terenu i wiele innych czynników, które są indywidualne dla danej inwestycji.

Oczywiście są w Polsce gotowe projekty domów pasywnych, ale każdy z nich ma obliczenia wykonane dla warunków założonych, a nie rzeczywistych dla naszej inwestycji. Projekty te uwzględniają uśrednione i optymalne parametry zazwyczaj właściwe dla lokalizacji siedziby pracowni projektowej, z której ten projekt pochodzi. Parametry te zmieniają się w zależności od strefy klimatycznej, na które podzielony jest obszar Polski. W związku z tym, może się okazać, że zakupiony gotowy projekt domu pasywnego będzie po usytuowaniu na naszej działce tylko budynkiem wysoce energooszczędnym. Każdy bowiem projekt typowy trzeba zaadaptować pod warunki lokalne panujące na działce. Ten sam budynek wybudowany według tego samego projektu typowego, będzie miał inne zapotrzebowanie na ciepło w Gdańsku na otwartym terenie, a inne na terenie górzystym, gdzie ukształtowanie terenu i duże zadrzewienie będzie utrudniało dostęp promieni słonecznych do okien. 

W związku z powyższym, jeżeli wystarczy nam dom „prawie” pasywny, bez problemu możemy wybrać jeden z projektów gotowych. Jeżeli natomiast nasz dom ma być ściśle budynkiem pasywnym o zapotrzebowaniu na ciepło poniżej 15 kWh/m2/rok, powinniśmy sporządzić projekt indywidualny, który od razu będzie brał pod uwagę charakterystykę miejsca inwestycji. Tylko dzięki temu unikniemy późniejszych niespodzianek na budowie.

W przypadku domu zaledwie energooszczędnego, nie ma to dużego znaczenia. Bardzo dobrze sprawdzi się projekt typowy. Nawet jeżeli w wyniku jego adaptacji zmienią nam się parametry cieplne budynku, nie będzie to miało znaczenia, jeżeli tylko nie przekroczymy dopuszczalnych wartości.